By Uditha Wijerathna

Qt, the famous application and UI framework which officially pronounced as “cute” and unofficially pronounced as Q.T is natively based on C++ libraries. Qt was initially developed by Haavard Nord (Trolltech's CEO ) and Eirik Chambe-Eng (Trolltech's Chief Troll) . In 1991, Haavard started to write classes with the collaboration of Eirik's designs which eventually became Qt. In the following year Eirik came up with the innovative idea for yet simple but very powerful GUI programming paradigm called “signals and slots”. This technique has now been embraced by several other toolkits. The “Q” of Qt's chosen as the class prefix, because the letter looked beautiful in Haavard's Emacs font. And the “t” was added to stand for the “toolkit”.

Qt framework first became publicly available in May 1995 . Along the way from 1991, Qt framework was developed a lot and in the time which this article is writing, Qt has the version of 4.8.0 as well as there is a well developed and equipped Qt SDK version of 1.1.4. Qt SDK can be downloaded for different types of platforms like Windows, Linux, Mac OSX. You can visit the download page (http://qt.nokia.com/downloads) of Qt SDK to get a more customized package according to your requirements.

Various types of tools can be downloaded in Qt website

Lots of features were added to Qt after Trolltech being acquired by Nokia, the Finnish mobile phone giant, in 2008. Since Nokia is mainly based on the mobile phone market, they added lot of tools to the Qt SDK which are optimized for the mobile application development. A javascript based declarative programming language called QML (Qt Meta Language or Qt Modeling Language) was developed by Qt software division of Nokia in 2009 as a part of Qt Quick, the user interface development kit which is also developed by Nokia within the Qt application framework.

The main objective of QML is to facilitate the UI designers and developers with a vast range of sophisticated set of graphics and behaviors for the user interface designs and also to provide dynamic designing facilities for touch input mobile phone applications.

Qt Quick Designer

Qt is used as the standard development toolkit for the KDE, one of the famous desktop user interface and application development platform for Linux. According to some comparisons among Qt and GTK+, the competitor open source toolkit of Qt, it seems Qt has the leading place in the areas of portability, documentation, IDE, consistency of the framework. On the other hand, some people are mentioning that Qt applications hogging more memory than GTK+ once. However according to Qt advocates, memory usage difference can be minimized by using latest version of gcc compiler.

Portability Qt vs GTK+

In simple words, Qt has the remarkable feature to let the programmer to code the application ones and deploy it in any kind of famous desktop operating systems and even various kinds of devices including mobile phones. It seems Qt SDK has a structured architecture to provide the developers a wide range of application development, testing, benchmarking facilities. It has a comprehensive class library including core,GUI, WebKit, XML, Database.

Qt SDK architecture

Qt not only cares about application but also it cares about user interfaces. So it generates the user interface according to the operating system which the application is building on. Of course there are some workarounds to override the Qt GUI application's style rather than building the app from default platform style. But normally from Qt's cross-platform tools, it builds the GUI application according to the default style of that platform.

When talking about Qt's all new IDE call Qt creator, basically it provides a all-in-one development environment to the programmer by combining the code editor, designer, debugger, analyzer in together. The smartest thing is the embedded version of Qt Designer. It is very useful to switch between UI design and source code at any time without confusion. You can just drag and drop Qt widgets into the form canvas and design highly customized user interfaces . Also you don't ever want to worry about precompilers or adding user interfaces in to the Makefile. Qt Creator does that for you. When branching down the Qt Creator's components, the code editor takes a significant place. The code editor comes out of box with syntax highlighting, function and bracket folding and code auto completion. When coding, it is obvious to make mistakes in source code. Qt Creator code editor is very responsive to these errors and it will highlight the lines which have syntax errors just as word processor packages highlight the spelling errors. Also compilation errors will direct you to the exact code blocks that cause the error.

After Nokia came in to the Qt's story, lots of mobile application development features were added in to the Qt toolkit. At the meantime it officially provides simulators for symbian devices through Qt Simulator. Also you can add emulators for Meego Harmattan (used in Nokia N9) and Meamo (used in Nokia N900) separately in to the Qt toolkit.

If you are willing to start programming using Qt, It is necessary to have an idea about “Signals and Slots” for the fact that communication between Objects are very important in Qt programming. From most simple words “Signals and Slots” means communication between objects. The methodology is that, controls can send a “signal” including event information which can be caught by other controls using a special function called “slots”.

For a instance, say you want to close a window using the Close button in GUI programming. A “signal and slot”

communication can be implemented between the Close button and window

For an example program, a simple GUI application can be taken. This simple GUI application was built using two main C++ files, one herder file, one UI file and one project file. But the best thing is, when you are creating the project, all these files will automatically built by Qt creator. Only thing you have to do is, work with .ui file using the Qt Designer and C++ implementation file (here it is named as fossuser.cpp) to built your application. Below is the source code for the fossuser.cpp file.

#include "fossuser.h"
#include "ui_fossuser.h"
FossUser::FossUser(QWidget *parent) :
    QMainWindow(parent),
    ui(new Ui::FossUser)
{
    ui->setupUi(this);
    ui->label->setText("Hello FOSS User Magazine!");
}
FossUser::~FossUser()
{
    delete ui;
}
		
			 

Simple GUI application implemented using fossuser.cpp 

Here, it provides the answer for the Qt's proven less coding GUI programming capability from this GUI application, which was made by small bit of coding.

Lastly, if you're searching for a toolkit to start building Linux based GUI applications or even Windows / or OSX based applications, it is time to consider Qt. The choice is yours. 

By Hasitha Jayasooriya

Fedora ව්‍යාපෘතියෙහි නවතම නිකුතුව ලෙස Fedora 16 පසුගිය නොවැම්බර් 8 වෙනි දින නිකුත් විය. මෙහි කේත නාමය වූයේ vern යන්නයි. පෙර නිකුතු වලට සාපේක්ෂව මෙවර සැලකිය යුතු වෙනස්කම් කිහිපයක් සිදුකර ඇති අතර Virtualization හා Cloud Computing සදහාද පෙරට වඩා වැඩි සැලකිල්ලක් යොමු කර තිබෙනවා. Fedora හි ප්‍රධාන අතුරුමුහුණත වන්නේ Gnome අතුරුමුහුණතයි. නව KDE Plasma Workstation 4 අතුරුමුහුණත අඩංගු සංස්කරණයක්ද ලබාගත හැකිවනවා. නව අංග ගනණාවකින් සමන්විතව එලිදැක්වුනු Fedora 16 පිළිබදව හා එහි අන්තර්ගතවන මූලික වෙනස්කම් පිළිබදව පාඨක ඔබ දැනුවත් කිරීම මෙම ලිපියේ අරමුණයි.

පද්ධති ආරම්භය ගැන සැලකීමේදී Fedora 16 තුළ දී දැකිය හැකි කැපී පෙනෙන ලක්ෂනයක් වන්නේ GRUB2 (GRand Universal Bootloader) අන්තර්ගත වීම හා එමෙන්ම GUT (GUID Partition Table) හීද යම් යම් වෙනස්කම් කිහිපයක් සිදුකර තිබීමයි.

Fedora 16හි අතුරුමුහුණත දෙස අවධානය යොමු කිරීමේදී මෙවර යාවත්කාලීන Gnome 3.2.1 අතුරුමුහුණත අන්තර්ගත වන අතර log-in manager මෙන්ම Gnome Online Account Integration පහසුකම මගින් පරිශීලකයාට තම වැඩ කටයුතු තව දුරටත් පහසු කර ගැනීමට අවශ්‍යයය පහසුකම සලසා දී තිබෙනවා.

එසේම Gnome වලට අමතරව KDE අතුරුමුහුණතේද නවතම නිකුතුව වන KDE Plasma Workspaces 4.7.2 ද Fedora 16 සමග අන්තර්ගත වන අතර DVD තැටියක් මගින් Fedora ස්ථාපනයේදී තම අභිරුචිය පරිදි එය තෝරා ස්ථාපනය කර ගැනීමට පරිශීලකයාට අවකාශය ලැබෙනවා.

Fedora 16 හි ඇති තවත් වැදගත් වෙනස්කමක් ලෙස Linux කර්නලය යාවත්කාලීන කරතිබීම දැකිය හැකයි. ඒ අනුව මෙතෙක් පැවති Linux 2 කර්නලය වෙනුවට නව සංස්කරණය Linux 3.1 කර්නලය ඇතුලත් කර ඇති අතර ඊටද නවතම Linux 3.2 කර්නලයේ අන්තර්ගත සමහර විශේෂාංග එක් කර තිබීමද දැකිය හැක.

එසේම නව සංස්කරණය තුළ මෙතෙක් පැවති යෙදුම් මෘදුකාංගද යාවත්කාලීන කර තිබේ. ඒ

අනුව Libra Office 3.4.3 සංස්කරණයද Blender 2.59 හා TigerVNC 1.1 සංස්කරණයද යාවත්කාලීනව ඇත.

එසේම පරිගනක ක්‍රමලේඛනය සදහා Perl 5.14.1 සංස්කරණයට යාවත්කාල කර ඇති අතර GCC plug-in මගින් මෘදුකාංග සංවර්ධකයන්ට පහසුකම් රැසක් ලබා දී තිබේ.

Fedora 16 තුල Virtualization සදහා ද වැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇති අතර මෙවර එහි Virtual Box යෙදුම් මෘදුකාංගය අන්තරගත නොවේ. ඒ වෙනුවට KVM මෘදුකාංගය පෙරනිමියෙන්ම ඇතුලත් වන අතර KVM සදහා නව විශේෂාංගද වැඩි දියුණුව පවතී. USB Network Redirection පහසුකම මගින් host පරිගණකයට සම්භන්ධ කර ඇති USB උපාංගයක් ජාලය හරහා guste පරිගණකයට සම්බන්ධ කරයි. එසේම Spice 0.10 සංස්කරණය මගින් ද Virtualization සදහා උපරිම සහයක් ලබා ගත හැක.

සමස්තයක් ලෙස Fedora 16 සංස්කරණය දෙස සුබවාදීව ලෙස බැලිය හැකි අතර www.fedoraproject.org වෙබ් ලිපිනයෙන් නව නිකුතුව තවත් සංස්කරණ කිහිපයක් යටතේ භාගත කරගත හැකිවනවා.

By Suranga Nath Kasthurirathne

By the time that you read this article, many of you would have already begun work on your 2012 GSoC application efforts.

We all know that Sri Lanka has a notable presence in the GSoC landscape, and that a relatively large ratio of our applications get accepted for GSoC each year.

However, I’m not here to talk about GSoC, and its (very many) merits. I’m here to talk about FOSS, open source community involvement, and life after GSoC.

Let me report two observations that I’ve made over the past year.

Firstly, if a Sri Lankan says that he’s actively involved in FOSS development; chances are that he is doing it in his free time, and that he is also involved in other commitments as well.

Secondly, if he is a university student who says he is involved in FOSS, then he is most of the time meaning about GSoC. It’s rarely that I meet students whose interest in FOSS stretch anywhere further than the GSoC program. Actual full time FOSS enthusiasts do exist, but are quite rare with in Sri Lanka.

I admire the Sri Lankas' success in the GSoC sphere, but I feel that we have lot more to do where contribution towards FOSS is concerned. For an example, how many of past GSoC students have actually continued on their projects once the final evaluation period was over? How many of you think of FOSS as a ‘seasonal’ interest that we can indulge in every summer, or every time we get our holidays? How many of us have grown apart from the GSoC mentors and colleagues whom we worked with just a few months ago, and how many of us have continued onwards from where the GSoC deadline ended?

The aim of the entire GSoC program is to encourage students to become involved with FOSS. This doesn’t mean that any of your GSoC mentors will come behind you with daggers if you do decide to keep away once deadlines are up, but it will mean that you are missing out of the big picture that is FOSS. I know many students who have participated in GSoC programs twice or thrice. Some of those students stay active in the community all the year around, while others just complete their GSoC project, stay out of radar until the start of the next summer, and forward their application once the next GSoC application process begins.

When a mentor reviews a student application, he is looking for (among other things) evidence / possibility of a long term relationship with the community. Any wise mentor knows that they can’t guarantee continuous student involvement, but they are not looking for students who will not work through the summer and just vanish – they want people who will keep on helping out and being part of the big picture. If any candidate can show willingness to be associated with the project for a long time to come, they will most definitely be selected, even over other more talented programmers who are just looking for a quick sum of money for the summer.

In Sri Lanka, children have nice, well planned lives ahead of them. They go to school, study hard, get into university and become either an engineer, doctor or lawyer. But if you’re an engineering undergraduate, your plan changes somewhat. It now becomes ‘study hard, get good grades, get selected for GSoC, get a great industrial placement opportunity, graduate and join the best IT company’.

Sadly, GSoC has become a top priority for students, but FOSS has not. On the contrary, FOSS has become something of a fashion, a ‘fad’ to impress others.

Another reason that Sri Lankan students are so interested in GSoC is because it looks good at their CVs. Let’s face it, it is not easy to get selected to GSoC, and it is even harder to impress. But once you have done the work and proved yourself, a recommendation from a foreign mentor can look really good for you.

Many students think of GSoC as a way of getting a good job in the commercial industry, but they fail to see that they can even find paid opportunities within the open source industry itself. Many foreigners are involved full time with their open source projects thanks to external funding from corporate. Yet others find employment with service providers who are concerned with the welfare of the given open source project.

Unfortunately, most Sri Lankan students fail to see this because they don’t hand around long enough to be approached with such an opportunity, and ultimately end up settling for the commercial software industry.

Youth live at an age where the open source community has finally achieved maturity. Many software projects are of excellent quality, and openly compete with commercial software which enjoy much better funding. Unfortunately, we don’t realize that it wasn’t always this way, and that our forerunners had a hard time making open source ‘respectable’ enough to put on our CVs.

So by all means, do apply for GSoC, but don’t let the outcome of your application result decide your involvement with FOSS. GSoC is good, and very beneficial, but still, there is more to FOSS than just GSoC.

Editors' Note : Suranga is a GSoC student participant from the University of Westminster. His interview with FOSS User Magazine can be found at the 2011 July release.

By Rukshan Rajapaksha

Peradeniya Linux User Group was reestablished last December at the end of the year 2011. The year was marked with man twists and turns in the FOSS community in every part of the world.

Peradeniya University has been one of the pioneering universities in Sri Lankan FOSS frontier. In fact Lanka Linux User Group was founded way back in 1999 at the Faculty of Engineering of Peradeniya.

Even though the Peradeniya Linux User Group faded in to history books gradually in the past few years the FOSS enthusiasts of the university continued to develop and experiment on FOSS and by the end of last year they have gathered enough momentum to restore the once glorious Peradeniya Linux User Group.

The first meeting of the Peradeniya Linux User Group (PLUG) was held at the Department of Computer Engineering and saw a large number of enthusiasts , both undergraduates and academic staff members, attended the event.

The first session was held merely to kick start the Linux User Group activities and it was marked by some insightful memories from the Dr. Roshan Ragel, who is a senior lecturer of the faculty and also a member of the first Linux User Group in Sri Lanka, on the history of the FOSS community and experiences he had.

Mr. Ziyan Maraikar and Dr. Dhammika Elkaduwa who were also present at the meeting shared a lot of insights on FOSS and its future applications and specially on how to use the FOSS culture as a tool to reinvent the identity.

The event also features two technical sessions by two students, Sampath Amarasinghe and Dulanga Subodana, on Ubuntu Linux and customizations.

By Buddhika Udaya Sri Senarathne

2010 දෙසැම්බරය වන විට අන්තර්ජාලය තුළ මිලියන 255 කට අධික වේබ් අඩවි සංඛ්‍යාවක් බිලියන 2 කට වැඩි පිරිසක් භාවිතා කරනු ලැබ ඇත. වෙබ් අඩවි නිර්මාණය කිරීමට මෑතක් වනතුරැම ඒවා නිර්මාණය කරන ආයතන සොයා ගිය පිරිස අද වනවිට තමන්ගේම බොලොග් අඩවි පවත්වාගෙන යන්නන් බවට පත්ව ඇත. මේ සදහා බලපෑ ප්‍රධානතම සාධකය වූවේ වෙබ් අඩවි නිර්මාණයට CMS(Content Management System) බිහිවීමයි. තාක්ෂණික දැනුම නොමැතිවුවන්ට පවා ඉතා පහසුවෙන් වෙබ් අඩවි නිර්මාණය කරගැනීමටද, තාක්ෂණික දැනුම ඇති අයට වෙබ් අඩවි නිර්මාණය කරගැනීමට(create), ඕනෑම තැනක සිට යාවත්කාලීන කිරීමට(Update), විවිධ පරිශීලන මට්ටම් ලබාදීම මගින් එකවර වැඩිපිරිසක් සමග හවුලේ වෙබ් අඩවිය නඩත්තු කරගැනීමට හැකිවීම (access levels) ආදී විශාල පහසුකම් රැසක් CMS මගින් ලබාදෙයි.

සියලුම CMS අතරින් අද වන විට Drupal, Wordpress, සහJoomla ප්‍රමුඛස්ථානය ලබාගෙන ඇත. මෙම CMS ආකාර 03 ම නිදහස් මෘදුකාංග(open source) වන නිසා ඕනෑම අයෙකුට නොමිලයේම http://drupal.org/download මගින්

Drupal ද, http://wordpress.org/download/ මගින් Wordpress ද, http://www.joomla.org/download.html මගින් Joomla ද භාගත කරගැනීමද කළ හැක.

Joomla පාලක පුවරුව

Drupal ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ කළේ 1999 වර්ෂයේදී වුවත් එය Drupal.org ලෙස ජාලගත වන්නේ 2001 දී ය.අද වන විට 630,000+ අධික පිරිසක් මෙය භාවිතා කරයි. 9000 කට අධික Modules ප්‍රමාණයක් පවතියි.ඔබ තාක්ෂණික දැනුම අතින් එතරම් පරිපූර්ණ නැති අයෙකු නම් Drupal ඔබට සුදුසුම CMS එක නොවන්නට පුළුවන.මෙය developer friendly වන අතර, ඔබ අතින් සියලුම කේත ඇතුළත් කරන්නෙකු නම් (hand-code) Drupal ඔබ සදහාම නිර්මාණය වූවකි. මෙහි

අඩංගු සියදහසක් වූ functions and tags පිළිබදව සාකච්චා කිරීමට ප්‍රබල සමාජයක් (community) ඇත. මෙහි ඇති ප්‍රධානම අවාසියක් වන්නේ මෙහි designer and user-friendly ලක්ෂණ ඉතා අවම මට්ටමක පැවතීමයි. එසේම තේමා නිර්මාණකරනයද ඉතා දුර්වල මට්ටමක පවතී (Theming).

Drupal පාලක පුවරුව

Wordpress ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ කළේ 2003 වසරේදීය. ලෝකයේ වැඩිම පිරිසක් භාවිතා කරන CMS එක මෙය වන අතර සතියකදී 983,625 පමණ දෙනා මෙය භාගත කරගැනීම සිදුකරයි. 17,600 කට අධික plugins ප්‍රමාණයක් wordpress සදහා මේ වන විට නිර්මාණය වී ඇත. මෙය සරලය. භාවිතය ඉතාම පහසුය. ඔබ අන්තර්ජාලයට, වෙබ්අඩවි නිර්මාණකරනයට නවකයෙකු නම් wordpress ඔබට ඉතාම සුදුසු වේ. බොහෝ විට බොලොග් පිටු නිර්මාණයට යොදාගැනෙන්නේ මෙයයි. එනමුත් මෙය developer friendly නොවේ. එසේම මෙහි ඇති ප්‍රජාව මගින් ඔබට ඇති ගැටළුවලට පිළියම් නොලැබීමට ඉඩ ඇත බොහෝ විට එය පැමිණිලි සදහා වෙන් වූවකි. Drupal- developers ට වෙන්වුවක් නම්, Wordpress -end uers ට වෙන්වුවක් නම් Joomla වෙන්විය යුත්තේ designers සදහායි. එනමුත් Joomla යනු Wordpress සහ Drupal යන දෙකෙහිම සංකලනයක් ලෙස අර්ථ දැක්වීම වඩා උචිතය. 8800 කට අධික extensions

Wordpress පාලක පුවරුව

සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන මෙය 425,000 අධික සාමාජිකයන් ප්‍රමාණයකින් යුක්තය. Joomla යන නමේ තේරැම සියල්ල එක්තැන් කළ යන්නයි(all together in Swahili (Urdu)). Designers නිතැතින්ම මෙය තෝරා ගනු ලබන්නේ මෙමගින් ඉතා අලංකාර වෙබ් පිටු ඉතා පහසුවෙන් සකසා ගැනීමට හැකිවීම නිසාය. සෑම ආකාරයකම භාවිතා කරන්නන් සදහා මෙය සුදුසුය(Designers, Developers and Administrators).එසේම මෙහි ඇති ප්‍රජාව ඉතාම විශාල සහ කාර්යක්ෂම එකකි. ඔබේ වෙබ් අඩවි නිර්මාණය සදහා එම සමාජයෙන් නොඅඩුව සහය ලැබෙනු ඇත. නමුත් මෙය Drupal තරම්ම developers හට පහසුකම් ලබානොදෙයි.

සැබැවින්ම මේ සියලු CMS ඒවාටම විශේෂිත වු ගුණාංග රාශියකින් පරිපූර්ණ ය. සියල්ලකින්ම සිදුවන්නේ ඔබේ වෙබ් නිර්මාණ කටයුතු ඉක්මණින් සහ පහසුවෙන් කරගැනීමට ඉඩ සැලසීමයි. එමනිසා ඔබේ අවශ්‍යතාවයට ගැළපෙන CMS එක තෝරා ගැනීමේ වගකීම ඔබ සතු වේ. නමුත් එය තෝරා ගැනීමේදී ඉහත සදහන් කරුණු සැලකිල්ලට ගැනීමෙන් ඔගේ කාර්යය පහසු වනු ඇත.

By Amindri Udugala

පසුගිය ඔක්තොබර් 31 දා Google open source බ්ලොග් අඩවිය මගින් GSoC සදහා සහභාගි වු සිසුන්ගෙ විශ්වවිද්‍යාලීය හා සම්බන්ධ දත්ත පළ කළහ. ඒ අනූව ලෝකයේ විවිධ විශ්වවිද්‍යාල 595 ක සිසුන් සහභාගී වූ අතර එයින් විශ්වවිද්‍යාල 160 ක් මෙම වැඩසටහනට ආයුධුනික විය. වැඩිම සිසුන් පිරිසක් සහභාගි වූ විශ්වවිද්‍යාලය ලෙස මුල් තැන හිමි වූයේ සිසුන් 27 ක් සහභාගි වු ශ්‍රී ලංකාවේ මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලයටයි.

මෙවර කලාපය තුලින් ද, GSOC වැඩසටහන සාර්ථකව නිමා කළ සිසුන් කීප දෙනෙකු සම්ග පිළිසදරේ යෙදුනා. ඒ සියලු සිසුන්ද මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලයේ සිසුන්වේ.

චාමික වීරසිංහ

මොරටුව විශ්ව විද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ තෙවන වසර පරිඝණක ඉංජිනේරු විද්‍යාව හදාරන සිසුවෙක් වන චාමිකගේ උපන් ගම රාගම ප්‍රදේශයයි.

චාමික ඡායාරූප ශිල්පයට දැඩි ඇලමක් දක්වනවා. එනිසා පරිඝණක විද්‍යා අංශයේ පුවත් ලිපිවල ජායාරූප ශිල්පියෙක් ලෙසද ඔහු කටයුතු කරනවා. ඊට අමතරව විනෝදාංශ වශයෙන් ලංකාවේ සුන්දර තැන්වල සංචාරය කිරීම, චිත්‍රපටි නැරඹීම, අන්තර්ජාලයේ සැරිසැරීම ආදිය සිදු කරන බව ඔහු අප සමග පැවසුවා.

ඔබ සහභාගි වූ ව්‍යාපෘතිය ගැන සදහන් කලොත්?

මම දායකත්වය ලබාදුන්නේ XWIKI යන සංවිධානයටයි. සරලව කිව්වොත් එය බොහෝ දුරට

wikipedia වැනි wiki සංකල්පය භාවිතා කරන විවිධ ආයතන වලට යොදාගත හැකි සර්වරයක් (server). දැනට තාක්ෂණයෙන් ඉහල ජංගම දුරකතන බොහොමයක් මෙහෙයුම් පද්ධතිය ලෙස ගූගල් ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් (Google Android) භාවිතා කරනවා. එනිසා XWIKI සර්වරයට මෙම උපාංග තුලින් ප්‍රවේශ වීමට උපකාරවන මෘදුකාංග නිපදවීම එම සංවිධානයේ අවශ්‍යතාවයක් උනා. මගේ ව්‍යාපෘතිය උනේ එලෙස මෘදුකාංග නිපදවීමට අවශ්‍ය Android library එකක් සැකසීමයි. මෙය XWIKI සඳහා Android මෘදුකාංග ප්‍රවර්ධකයන්ට තමන්ගේ මෘදුකාංග නිපදවීමේදී පහසුවෙන් භාවිතා කළ හැකියි. ඊට අමතරව මෙම Android library එක භාවිතා කරන අන්දම විදහාපාන FOSS Android මෘදුකාංගයක් සහ පරිශීලක අතුරු මුහුණත් (user interfaces) ගණනාවක්ම සැකසුවා.

මෙය ඔබ GSoC හි සහභාගි වන ප්‍රථමය අවස්තාවද?

ඔව්. විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුලුවීමටත් කලින් GSoC ගැන අසා තිබුනත් ඒ සඳහා මුලින්ම උත්සහා දැරුවේ මෙවරයි.

ඔබ GSoC සදහා අයදුම් කිරීමට බලපෑ හේතුව වගේම මේ සදහා අයදුම් කිරිමට දිරිගැන්වු හේතුව කුමක්ද?

අපි තෙවන වසරේදී FOSS වලට අදාල ව්‍යාපෘතියක් කළා. එය සම්පූර්ණ කිරීමත් සමග FOSS ගැන මනා අවබෝධයක් සහ ආශාවක් ඇති උනා. තමන්ගේ දැනුම යොදා ලෝකයට යම් සේවයක් කිරීමට ඇති කැමැත්ත ප්‍රධාන වශයෙන් GSoC සඳහා අයදුම් කිරීමට මාව යොමුකළා. අපගේ විශ්වවිද්‍යාලය මගින් GSoC පිළිබඳව විස්තරාත්මක‍ව දැනුවත් කිරීම ලොකු පිටිවහලක් උනා. මෙහිදී ලැබෙන ආර්ථික වාසියත් නිරන්තරයෙන් ව්‍යාපෘතිය සම්පූර්ණ කිරීමට දිරිගැන්වීමක් උනා.

GSoC තුලින් ඔබට ලැබුනු අත්දැකීම් ගැන යමක් පැවසුවොත්?

GSoC තුලින් ලැබුනු අත්දැකීම් කියා නිම කල නොහැකියි. කෙනෙක් කිව්වොත් එය තමන්ගේ තාක්ෂණික දැනුම විතරක් වැඩි කරනවා කියලා එය සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදියි. FOSS ලෝකය තුල අපට විවිධ මිනිසුන් සමග අදහස් ප්‍රකාශකර ගනිමින්, එකිනෙකා උදව් කරගනිමින් හා දැනුම බෙදාගනිමින්

සුහදව කටයුතු කරන්න වෙනවා. ඒ සඳහා අවශ්‍ය පූර්ණ අත්දැකීම් සම්භාරයක් GSoC ක්‍රියාවලිය තුල ලැබෙනවා. එය එදිනෙදා ජීවිතයට අතිශයින් වැදගත්. තාක්ෂණික දැනුම සලකා බැලීමේදී FOSS සඳහා වැඩි වශයෙන් යොදා ගැනෙන ක්‍රියාවලි හා මෘදුකාංග ගැන ලොකු අවබෝධයක් ලැබුනා.

ඔබ සිතන පරිදි GSoC හි සහාභාගිත්වය මගින් සිසුන්ට ලැබෙන වාසිදායකම අත්දැකීම කුමක්ද?

ක්ෂේත්‍ර‍යේ අති දක්ෂයන් සමග සුහදව අදහස් හුවමාරු කරගනිමින් ඔවුන්ගේ දැනුම උකහා ගනිමින් ව්‍යාපෘතියක් සම්පූර්ණ කිරීමට අවස්ථාවක් ලැබීම තමයි මා සිතනා පරිදා සිසුවෙකුට ලැබෙන වාසිදායකම අත්දැකීම. එමගින් සිසුවා අධ්‍යාපනයෙන් පසු රැකියා ලෝකයේ කටයුතු කිරීම අවශ්‍ය මනා අ‍වබෝධයක් නිරායාසයෙන්ම ලැබෙනවා.

ඔබගේ අනෙකුත් වැඩ සමග GSoC හි වැඩකටයුතු කළමණාකරනය කර ගැනිමට අපහසුතාවක් තිබෙද?

යම් තරමක අපහසුතාවයක් ඇති උනා. මා වැනි තෙවන වසරේ ඉගෙනුම ලබන සියල්ලට මේ කාලය තුල වෘතීයමය පුහුණු කටයුතුවල යෙදීම අනිවාර්යයයි. ඒනිසා ‍GSoC ව්‍යාපෘතිය අදාල වැඩ සඳහා රාත්‍රී කාලය හා සති අන්තය තමයි යොදා ගන්න සිදුවුනේ. එය තරමක අභියෝගයක් උනත් සාර්ථකව මුහුණ දුන්නා. තමන්ගේ ව්‍යාපෘතිය මත අවශ්‍ය කාලය වෙනස් විය හැකියි. මගේ ව්‍යාපෘතියට තරමක් කාලය අවශ්‍ය වූ නිසයි එය අභියෝගාත්මක උනේ. මෙහිදී මතක් කරයුතුයි කථිකාචාර්ය ආසිරි රත්නායක මහතා නිබඳව මාව අභියෝග හමුවේ දිරිමත් කළා. මගේ සොහොයුරු සාරංග වීරසිංහ සහ දෙමාපියන්ද හැකි සෑම අයුරකින්ම උපකාර කිරීම ගැන මං කෘතවේදී විය යුතුයි.

ඔබ FOSS වලට ඇලුම් කරන්නේ ඇයි?

FOSS යනු කිසිදු ලාභ අපේක්ෂාවකින් තොරව හුදෙක් තාක්ෂණයේ දියුණුව සඳහා තමන්ගේ දැනුම යොදවන්නක්. මේ සංකල්පය ඇත්තටම වානිජකරණය වූ ලෝකයේ ජීවත්වන අප අතර පැවතීමත් පුදුමයක්. නමුත් එවන් වූ දායකත්වයක් සැපයීමෙන් ලබන්නාවූ ආත්ම තෘප්තිය මිල කළ නොහැකියි. එකී ආත්ම තෘප්තිය නිසයි මම FOSS වලට කැමති.

ඉදිරි වර්ෂ වල සදහා සහභාගි වීමට බලපොරොත්තු වන අනෙකුත් සිසුන්ට, ඔබට කීමට ඇත්තේ කුමක්ද?

මුලින්ම කියන්න ඕනේ GSoC සඳහා ලොකු දැනුමක් අවශ්‍යයි කියලා පසුබට වෙන්න එපා. මුලින්ම තමන් කැමති FOSS ව්‍යාපෘතියක් තෝරා ගන්න. එම සංවිධානයෙන් සදහන් කරන ව්‍යාපෘතියක් හෝ තමන්

කැමති දෙයක් ගැන යෝජනාව දෙන්න ඕනේ. මේ යෝජනාව සකසද්දි තමන් ව්‍යාපෘතිය කරන ආකාරය ඉතාම පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කරන්න ඕනේ. බොරුවක් කරොත් වැඩක් වෙන්නේ නෑ. ඒ ව්‍යාපෘතියට අවශ්‍ය තොරතුරු අදාල පුද්ගලයන්ගෙන් අසා දැනගන්න.

ඔබ ව්‍යාපෘතිය ගැන තියන ආසාව හා කැපවීම පිළිඹිඹු වෙන්නේ එමගින් තමයි. යෝජනාව තෝරා ගත්තට පස්සේ ඔබට අමාරු වෙන්නේ නෑ ව්‍යාපෘතිය සම්පූර්ණ කරන එක. FOSS ව්‍යාපෘති ඕනෑ‍ම කෙනෙකුට සහය දෙන්න කැමතියි. ඒ නිසා අවශ්‍ය උපදෙස් ලබාගෙන පහසුවෙන් ව්‍යාපෘතිය සම්පූර්ණ කළ හැකියි.

උදේශ් ලියනාරච්චි

මීලගට අපි සම්බන්ධ කරගත්තේ ගාල්ල උපන් ගම වු උදේශ්, ඔහු මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ පරිගණක විද්‍යා ඉංජිනේරු දෙපාර්තමේන්තුවේ 4 වන වසර සිසුවෙක්.

ඔබ අධ්‍යාපන කටයුතු වලට අමතරව නිරත වන බාහිර ක්‍රියකරකම් හා කැමති දේවල් මොනවද?

අධ්‍යාපන කටයුතු වලට අමතරව විශ්වවිද්‍යාලයේ බාහිර කටයුතු වලට සහභාගී වෙනවා. දෙපාර්තමේන්තුව මගින් කරන සමාජ සත්කාර වලට සහභාගී වෙනවා. මොරටුව විශ්ව විද්‍යාලයේ IEEE ශිෂ්‍ය ශාඛාවේ ක්‍රියාකාරී සාමාජිකයෙක් විදියට වැඩ කරා. ඒ වගේම කාලයක් එහි වෙබ් අඩවිය පවත්වාගෙන ගියා.

ඊට අමතරව මම විනෝදාංශයක් විදියට සංගීත කටයුතු වල යෙදෙනවා. සින්දු අහනවා. වයලින් වාදයන තවදුරටත් ඉගෙන ගන්න හිතන් ඉන්නේ.

ඔබ සහභාගි වූ ව්‍යාපෘතිය පිලිබද සදහන් කලොත්?

එම ව්‍යාපෘතියSelenium IDE එකට අලුත් කොටසක් එකතු කිරීමක්. Selenium කියන්නේ මෘදුකාංග තත්ව පරීක්ෂා කිරීමේ අදියරේදී යොදාගන්න ප්‍රචලිත තවත් මෘදුකාංගයක්. www.selenium.org වෙබ් අඩවියට පිවිස ඒ විස්තර තවත් බලාගන්න පුළුවන්. මෙහෙදී මම එකතු කර කොටසින් සිදු වන්නේ පෙරදී තෝරාදුන් රූප කොටසක් මුළු වෙබ් පිටුවම සොයා එම රූප කොටස තිබෙන තැන සොයා දීමක්. මේ සදහා image processing ක්‍රම උපායන් භාවිත කරා. මේක ඇත්තටම සිදු කෙරුනේ research එකක් විදියට.

මෙ ඔබ GSoC හි සහභාගි වන ප්‍රථම වතාවද?

ඔව්, මෙය මාගේ ප්‍රථම අවස්ථාවයි.

ඔබ GSoC සදහා අයදුම් කලේ කුමන හේතුවක් නිසාද? එලෙසම ඒ සදහා දිරිගැන්වු හේතුව කුමක්ද?

මගේ ලොකු අපේක්ෂාවක් තිබුනා විවෘත කේත මෘදුකාංග ව්‍යාපෘතියක් සමග සම්බන්ධ වී ඒ සදහා සහාය වීමට. GSoC ඒ සඳහා හොදම අවස්ථාවක්. ඒ වගේම අපේ දෙපාර්තමේන්තුව මගින් GSoC සදහා සහභාගී වීම සඳහා ලොකු දිරි ගැන්වීමක් තිබුනා.

විවෘත කේත මෘදුකාංග ව්‍යාපෘතියකට ක්‍රියාකාරීව සහභාගී වීම මගින් අපිට වෘත්තිමය වසයෙන් ගන්න පුළුවන් අත්දැකීම් සමුදාය කියා නිම කර නොහැකියි. මෙය අපි තනියම ව්‍යාපෘතියක් කරනවා වගේ නෙවේ. ඒක නිසා මේ දේ කරලම බලන්න ඕන කියලා හිතුනා.

GSoC තුලින් ඔබට ලැබුනු අත්දැකීම් පිලිබද පැවසුවොත්?

අපිට වෘත්තිමය වශයෙන් ගන්න පුළුවන් අත්දැකීම් සමුදායක් ලබාගන්න අවස්ථාවක් ලැබුනා. ගොඩක් GSoC ව්‍යාපෘති research නිසා ඒක එක්තර විදියක අත්දැකීමක්. විවෘත කේත මෘදුකාංග ව්‍යාපෘතියක හැසිරෙන ආකාරය ගැන වගේම එහි සිටින එම ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීන වෘත්තිකයන් හා ගැටීමට අවස්ථාවක් ලැබෙනවා. එම ප්‍රවීනයන් සමග කටයුතු කරන විදිය වගේම බොහෝ අලුත් තාක්ෂණයන් පාවිච්චි කරන්න අවස්ථාවක් ලැබෙනවා.

ඔබ සිතන පරිදි GSoC හි සහාභාගිත්වය මගින් සිසුන්ට ලැබෙන වාසිදායකම අත්දැකීම කුමක්ද?

ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීනයන් එක්ක දැනුම බෙදාගන්න ලැබෙන එක තමයි ප්‍රධානතම දේ ලෙස මා දකින්නේ. ඒ වගේම බොහෝ රට වල GSoC කරන අපි වගේ අය අදුනගන්න ලැබෙනවා.

ඔබගෙ අනෙකුත් වැඩ සමග GSoC හි වැඩ කළමණාකරනය කර ගැනිම අපහසුතාවක් වුනාද?

GSoC සමග අනෙකුත් වැඩකටයුතු කළමනාකරණයට කිසිම බාධාවක් වෙන්නේ නැහැ. අපිට වැඩ කරන්න ලැබෙන වෘත්තිකයන් බොහොම දෙනෙක් දන්නවා අපි ඉගෙන ගන්න ගමන් මේ වැඩේ කරන බව. ලොකු කාලයක් ලැබෙන නිසා ඒ අදාල කාලයට අදාල වැඩ කොටස කරන්න අපහසුවක් වෙන්නේ නැහැ. විවෘත කේත මෘදුකාංග ව්‍යාපෘතිවල/ ප්‍රජාවල ඉන්න ප්‍රවීනයන් උදව් කරන්න සැදී පැහැදී ඉන්න අය. ඒ නිසා ප්‍රශ්න නිරාකරණය කරගැනීම පහසුයි.

ඔබත් සමග සංවාදයෙන් හැගී ගියා ඔබ FOSS සදහා ඇල්මක් දක්වන බව එයට හේතුව කුමක්ද?

FOSS නිසා ලෝක වාසි ජනතාවට උපකාරයක් කරන්න අපිට අවස්ථාවක් ලැබෙනවා. එකෙන් අපිට ලැබෙන සතුට වෙන කිසිම දෙකින් ලැබෙන්නේ නැ.

ඉදිරි වර්ෂ වල GSoC සදහා සහභාගි වීමට බලපොරොත්තු වන අනෙකුත් සිසුන්ට, ඔබට දීමට ඇති පණිවිඩය කුමක්ද?

GSoc සදහා උත්සහ ගැනීමම ඔබට ලොකු අත්දැකීමක් වේවි. ඔබගේ නිර්මාණාත්මක අදහස් ක්‍රියාත්මක කිරීමට හොද අවස්ථාවක්. රටට ලෝකයට මිනිස් සමාජයට ඔබගේ දැනුමෙන් සේවය කිරීමට අවස්ථාවක්. අලුත් යාළුවන් ඇතිවෙන විනෝදජනක වැඩක්. අතට ලොකු ගානක් එන වැඩක්. මේ ඕනෑම විදියකට GSoC දිහා බලන්න පුළුවන්. GSoC සදහා තේරුනත් නොතේරුනත් විවෘත කේත මෘදුකාංග ව්‍යාපෘතියක් හා කටයුතු කිරීම ඔබගේ වෘත්තිමය ජිවිතයට ලොකු පිටුවහලක් වේවි.

එශාන් සුදාරක

හොරණ ප්‍රදේශයේ පදිංචි එශාන් ද මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලයේ 4 වන වසර පරිඝණක විද්‍යා ඉංජිනේරු ශිෂ්‍යයෙකි.

ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ නිරත වීම, සිංහල බ්ලොග් අඩවි වල කවි කියවීම සහ සංගීතය වැනි අංශ කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන එශාන් මීලගට අපත් සමග සාකච්චාවට එකතු වෙනවා.

ඔබ සහභාගි වන ව්‍යාපෘතිය පිලිබද සදහන් කලොත්?

මම දායකත්වය දැක්වූයේ Apache Cayenne ව්‍යාපෘතියටයි. එහිදි මගේ කාර්යය වූයේ Cayenne Modeler ව්‍යාපෘතියට Eclipse IDE එක අනුබද්ධ කිරීමයි

මෙය ඔබ GSoC සදහා සහභාගි වන ප්‍රථම වතාවද?

නැ මේ දෙවන වතාවයි. 2010 වසරේ Apache Archiva ව්‍යාපෘතිය සමග වැඩ කළා

ඔබ GSoC සදහා අයදුම් කලේ ඇයි? එලෙස මෙම වැඩසටහන සදහා අයදුම් කිරිමට දිරිගැන්වු හේතුව කුමක්ද?

hSENID ආයතනයේ ආධුනිකත්ව පුහුණුව ලබන කාලයේදී විවිධ මෘදුකාංග පද්ධති සමග වැඩ කිරිමට සිදු විය. එම කාලයේදී නිදහස් මෘදුකාංග වලට දායකත්වය දැක්වීම මගින් විශාල ප්‍රයොජන ලැබිය හැකි බව තේරුම් ගත්තා. පසුව මට අවශ්‍ය වුනා නිදහස් මෘදුකාංග ප්‍රජාවට ඇතුලත් වී එහි ප්‍රවීණයන් සමග වැඩ කොට අත්දැකීම් ලබාගන්න. එයට තිබෙන හොදම මග GSoC වුනා. තවත් එක් හේතුවක් වූයේ එම වැඩසටහන් මගින් ලබා දෙන මුදලයි.

GSoC තුලින් ඔබට ලැබුනු අත්දැකීම් පිලිබද සදහන් කලොත්.

GSoC සමග මා හට අත්දැකීම් අවස්ථා 2 ක් තිබෙනවා. එම ව්‍යාපෘති වල මාගේ උපදේශකයන් ගැන සදහන් කළ යුතුයි. ඔවුන්ගේ උපදෙස් මා හට බෙහෙවින් වැදගත් වුනා. ඇත්තෙන්ම මට GSoC යනු මා විසින්ම නිර්ණය කරගත් කාල සීමාවක් තුල වැඩ කිරීමයි. නමුත් සැලසුම් කල කාළ සීමාව තුල වැඩ නිම කරගත නොහැකි වූ අවස්ථා ද ඇති වුවත් ඒ සෑම අවස්ථාවකදීම මට අලුත් යමක් ඉගෙනීමට හැකි වුනා. මාගේ උපදේශකවරයා ලබා දුන් උපදෙස් ව්‍යාපෘතිය සාර්ථකව නිම කරගැනීමට රුකුලක් වුනා. අවසානයේදී ඒ සියලු දෙනා මගේ හොද මිතුරන්ද වුනා. ඇත්තෙන්ම මම තවමත් එම ව්‍යාපෘති සදහා දායකත්වය දක්වනවා.

ඔබ සිතන පරිදි GSoC හි සහාභාගිත්වය මගින් සිසුන්ට ලැබෙන වාසිදායකම අත්දැකීම කුමක්ද?

GSoC ව්‍යාපෘතිය සමග වැඩ කිරීම මගින් ලැබෙන තාක්ෂණික අත්දැකීම් හා අදාළ ප්‍රජාව තුල ලැබෙන පිළිගැනීම තමයි වැදගත් ම දෙය. අවසානයෙ ඔබ ගැන සදහන් කළ හැකි හිතවත් මිතුරු කැළක් ද ප්‍රජාව තුල ගොඩ නැගෙනු ඇත.

ඔබගේ අනෙකුත් වැඩකටයුතු සමග GSoC හි වැඩ කළමණාකරනය කර ගැනිමට අපහසුතාවක් පැවතුනාද?

කාල කළමණාකරනයGSoC සදහා අත්‍යවශ්‍යම දෙයක්. විශේෂයෙන්ම ඔබ අවසන් වසර සිසුවෙක් නම්. නමුත් ඔබට උත්සහය හා උනන්දුව තිබේ නම් ව්‍යාපෘතිය සාර්ථකව කරගැනීම එතරම් දෙයක් නොවේ.

ඔබ FOSS සදහා කැමැත්තක් දක්වන්නේ ඇයි?

තවමත් ඉගෙනීමේ නිරත වන අප වැනි අයට FOSS යනු සම්පත් ආකරයක්. විශ්වවිද්‍යාලයේදී ඉගෙන ගන්නා සිද්ධාන්ත ප්‍රායෝගිකව යෙදීමට ඇති පහසුම මග FOSS ලෙසයි මම දකින්නේ.

ඉදිරි වර්ෂ වල මෙම වැඩසටහන සදහා සහභාගි වීමට බලපොරොත්තු වන අනෙකුත් සිසුන්ට, ඔබට පැවසීමට ඇත්තේ කුමක්ද?

මම පළමුව කීමට කැමතියි GSoC යනු තනිකරම FOSS නොවන බව. එය නිදහස් මෘදුකාංග ප්‍රජාවෙහි එක් උපකුලකයක් පමණයි. ඔබ නිදහස් මෘදුකාංග ප්‍රජාව සමග සම්බන්ධ වීමෙන් පසු එම සබදතාව නොකඩවා පවත්වාගෙන යා යුතුය. එමගින් ඔබට එම ප්‍රජාව තුල වටිනා අනන්‍යතාවක් ගොඩ නගා ගත හැකියි. මෙම අනන්‍යතාවය GSoC ව්‍යාපෘතිය සදහා දිගටම සහාය දැක්විමට මහත් රුකුලක්.

GSoC සාර්ථකව නිම කිරීමට පහත කරුනු මම නිර්දේශ කරනවා. නව තාක්ෂනයන් ගැන අවධානයෙන් සිටිය යුතුය (Dzone වැනි වෙබ් අඩවි වල ලිපි කියවන්න) දැනට තිබෙන මෘදුකාංග භාවිතා කරමින් අත්හදා බැලීම් කර ඒවාට හුරු වන්න (ඉහත කරුණු පිලිපැදිම මගින් පරිඝණක ඉංජිනෙරුවෙකුට තිබුය යුතු පසුතලය ඔබට ලැබෙනු ඇත. ඔබ මෙසේ තාක්ෂණික නිපුණතා වර්ධනය කර ගත් පසු ඔබට නිදහස් මෘදුකාංග ප්‍රජාවට පිවිසිය හැක) ඔබ උනන්දුවක් දක්වන ව්‍යාපෘති වල තොරතුරු කියවා දැන ගන්න. තවද එම ව්‍යාපෘතීන් වල මෘදුකාංග

නිෂ්පාදන ගැනද තොරතුරු දැනගන්න. එමගින් ඔබට තෙරුම් ගත හැකියි අදාළ ව්‍යාපෘතීන් ඔබගේ ශක්‍යතාවන්ට ගැලපෙනවාද යන්න. GSoC හි දුෂ්කරතම කාර්යය වන්නෙ ව්‍යාපෘති යොජනාව සම්මත කරගැනීමයි. ඉන්පසුව පැමිණෙන ඕනෑම අභියොගයක් ජය ගැනීමට මුලු ප්‍රජාවම ඔබට උදව් කරනු නිසැකයි. අවසාන ලෙස මට කීමට ඇත්තේ GSoC වැඩසටහනට සහභාගි වී හොදින් එය නිම කරන්න යන්නයි. තම මව් රටේ නමට කැළලක් වන සියලු දෙයින් වැලකී සිටින්න යන්නයි.

තිවංක සෝමසිරි

අපත් සමග මෙවර කලාපයෙහි අවසාන වශයෙන් එකතු වන්නේ මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලයේ අවසන් වසර පරිඝණක ඉංජිනේරු සිසුවෙක් වන තිවංක, ඔහුගේ උපන් ගම වන්නේ වාද්දුවයි.

ඔහු නිදහස් කාල වේලාව ගත කිරීමට කැරම් ක්‍රීඩාවේ නියැලීම, චිත්‍රපට නැරඹීම ආදිය සිදු කරනවා.

ඔබ සහභාගි වන ව්‍යාපෘතිය පිලිබද යමක් සදහන් කලොත්?

Apache Xerces2-J ව්‍යාපෘතියේ Asynchronous LSParser and parseWithContext() මගේ සහභාගීත්වයෙන් මෙවර GSOC සඳහා නිමා වුනා. XML තාක්ෂණය හා සම්බන්ධ මෙම ව්‍යාපෘතියේ මා විසින් කේත කරන ලද කොටස පිලිබඳ වඩා හොඳ අවබොධයක් ලබා ගැනීම සඳහා මෙම වෙබ් පිටුවට පිවිසෙන්න (http://wiki.apache.org/xerces/ThiwankaSomasiri/gsoc_2011_XERCESJ-1429_proposal).

මෙය GSoC වැඩසටහන සමග ඔබ එක්වන ප්‍රථම අවස්තාව. මේ සදහා ඔබ යොමු කල හේතුව කුමක්ද?

FOSS පිළිබඳව වඩා හොඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනීම

මගේ මූලික අරමුණ වුනා. ඒ සමගම මෙම ව්‍යාපෘතිය සමග සම්බන්ධ වීම තුළින් ක්ෂේත්‍රය තුල යම් පිලිගැනීමක් ද වර්ධනය වනවා. ඉදිරි තාක්ෂණික වැඩ කටයුතු සදහා වඩා හොද අඩිතාලමක් මෙමගින් නිර්මාණය වෙනවා. විශේෂයෙන්ම රැකියාවේ නියැලීමේදී බොහෝ විට FOSS පිලිබඳව දැනුවත් වීම වඩා වැදගත් වෙනවා. ඊට අමතරව මෙමගින් ලැබෙන ආර්ථිකමය වාසි පිලිබඳව දැනුවත් වීමද වටිනවා.

මෙම සියලුම කාරණා මෙම මහඟු අවස්ථාවට අයැදුම් කිරීමට හේතු වුනා.

GSoC වැඩසටහන තුලින් ඔබට ලැබුනු අත්දැකීම් පිලිබද සදහන් කලොත්?

GSoC තුළින් ලබා ගත් විශේෂතම අත්දැකීමක් වන්නේ mentor හරහා ලබා ගන්නා අත්දැකීමයි. mentor හරහා පුළුල් දැනුමක් නියත වශයෙන්ම ලැබෙනවා. mentor සමග සාකච්චාවෙන් සහ mailing list තුළ තමන්ට ඇති වන ගැටළු සහගත තත්වව පිලිබද විමසීමෙන් බොහෝ දේ තහවුරු කරගැනීමට හැකි වනු ඇත. මේ සමගම තමන්ගේ විසඳුම් සමඟ අනෙකුත් (mailing list වල සිටින) අයගේ විසඳුම් සසඳා බැලීමටද හැකියාව ලැබෙනවා.

ඉහත ක්‍රියාකාරකම් සමග නියැලීමෙන් ලබන දැනුවත්භාවය හා අධ්‍යාපනය ඉතා වටිනවා.

ඔබ සිතන පරිදි GSoC හි සහාභාගිත්වය මගින් සිසුන්ට ලැබෙන වාසිදායකම අත්දැකීම කුමක්ද?

මෙමගින් ලැබෙන වාසිදායක අවස්ථා රැසක් පිලිබද සදහන් කරන්න පුලුවන්. FOSS ව්‍යාපෘති යනු ඉතා විශාල කේත පද්ධති වලින් සමන්විත ව්‍යාපෘති වේ. මේ හා සම්බන්ධව වැඩ කිරීමේදී එම කේත පද්ධති පිලිබඳව ඉතා විශාල දැනුමක් ලබා ගැනීමට හැකි වෙනවා.

එම කේත රචනා කර ඇති ආකාරය පිලිබඳව මනා අවබොධයක් ලැබෙනවා. උදාහරණයක් වශයෙන් ගතහොත් design patterns යොදා ගෙන ඇති ආකාරය පිලිබඳ හොඳ අවබොධයක් ලැබෙනවා.

ඔබගේ අනෙකුත් වැඩකටයුතු සමග GSoC හි වැඩ කළමණාකරනය කර ගැනිමට අපහසුතාවක් ඇති වුනාද?

නැහැ. මේ සඳහා දිනකට පැය හතරක හෝ පහක කාලයක් වැය කිරීම ප්‍රමාණවත් වුනා. නිසි කාලකලමණාකරනය නිසා අපහසුතාවයක් ඇති වුනේ නැහැ.

ඔබ විවෘත කේත මෘදුකාංග සදහා ඇල්මක් දැක්වීමට හේතුව කුමක්ද?

මෙම ව්‍යාපෘති මගින් කේත කිරීම සඳහා ලබෙන පුළුල් අවබෝධය ඉතාමත් අගනා දෙයක්. තවද අපගේ අවශ්‍යයයතාවයන් සඳහා අපට අවැසි පරිදි කේත වෙනස් කරගැනීමට හැකියාව ඇති වීම තවත් එක් හේතුවකි.

ඉදිරි වර්ෂ වල සදහා සහභාගි වීමට බලපොරොත්තු වන අනෙකුත් සිසුන්ට, ඔබට පැවසීමට ඇත්තෙ කුමක්ද?

GSoC නිවේදනය කිරීම්ට පෙර සිටම යම් කිසි ව්‍යාපෘතියක් තෝරාගෙන ඒ හා දැඩි සම්බන්ධතාවක් ගොඩ නගා ගැනීම වැදගත් වෙනවා. එබැවින් GSoC නිවේදනය වන විට ඔබට එම ව්‍යාපෘතිය පිලිබඳව ඉතා හොද දැනුමක් ලැබෙනවා. මෙය ව්‍යාපෘතියට තේරී පත් වීමට බොහෝ විට සහාය වෙනවා.

මෙවර කලාපය සමග අප GSoC 2011 වැඩසටහන සදහා තේරී පත් වූ, එය සාර්ථකව අවසන් කල සිසුන් 4 දෙනෙකු සමග පිලිසදරේ යෙදුනා. ඔවුන්ගේ සහ මීට පෙර මෙම විෂේශාංගය තුලින් අප සාකච්චා කල සිසුන් ගේ අදහස් මෙවර GSoC වැඩසටහන හා එක්වීමට බලාපොරොත්තු වන සිසුන් හට යම් උපකාරයක් වනු ඇති බව FOSS User සගරාවෙහි අදහසයි. තවත් මෙවැනි සිසුන් පිරිසක් සමගින් නැවතත් ඔබ දැනුවත් කිරීමේ අදහස ඇතිව හා මෙම සිසුන් සතර දෙනා හට සුභ ප්‍රාර්ථනා කරමින් මෙවර විෂේශාංගය නිමා කරනවා.

By Maxtina Fernando

මෙම ලිපිය වෙන්වන්නේ නව විවෘත කේත මෘදුකාංග ව්‍යාපෘතියක් හදුන්වාදීමටයි. Obix ලෙසින් නම් කොට ඇති මෙම ක්‍රමලේඛන භාෂාව විවෘත කේත, object oriented ක්‍රමලේඛන භාෂාවක් වෙනවා.. මෙහි ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ වඩා විශ්වාසී , දෝෂ සහගත බවින් තොර කේත සංවර්ධනයට ඉඩ ලබාදීමයි. www.obix.lu යනු මෙම ව්‍යාපෘතියේ නිල වෙබ් අඩවියයි.

මේ වන විට ක්‍රමලේඛන භාෂා විශාල ගණනක් භාවිතයේ පවතිනවා. ඉතින් තවත් ක්‍රමලේඛන භාෂාවක් අවශ්‍යයය වන්නේ ඇයිදැයි යන ප්‍රශ්නය ඔබ අසන්න පුලුවන්. ඒ සදහා පිලිතුරක් එහි ලක්ෂණ මගින් ඔබට දැනගත හැකිවනු ඇත.

Obix යනු ඔවුන් සදහන් කරන ආකාරයට high-level, object-oriented, statically-typed, compiled, portable ක්‍රමලේඛන භාෂාවක් වනවා. මෙය නිකුත් වී ඇත්තේ AGPL 3 වන සංස්කරණය යටතේයි. තවමත් මෙය පසුවන්නේ beta සංස්කරණ නිකුතු අවස්ථාවේයි..

Obix කේතය, එම කම්පයිලර් එක මගින් Java Byte Code (.class) ගොනුවක් ලෙස complie කරනු ලබයි. එම හේතුව නිසා Obix මගින් ක්‍රමලේඛනය කල වැඩසහනක් Java Virtual Machine ස්ථාපනය කොට ඇති ඕනෑම පර්ගණකයක් මත ධාවනය කල හැකියි.

මෘදුකාංග තුල දෝෂ ඇතුලත් වීම සාමන්‍යයය දෙයක් නමුත් දෝෂ හැකිතරම් නැතිකර ගැනීම ඉතාමත් වැදගත් මෙන්ම ඒ සදහා සංවර්ධකයන් බොහෝ වෙහෙසෙනවා. Obix හි මූලික අරමුණ වන විශ්වාසීදායික කේත ලිවීම මගින් දෝෂ ප්‍රමණය අවම කර ගැනීම එහි ප්‍රධාන අරමූණක් වෙනවා.. එම දෝෂ ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රමලේඛනය complie වන අතර තුර හදුනා ගැනීමටත් අනෙක් දෝෂ ක්‍රමලේඛනය ධාවනය වන අවස්ථාවේදී හදුනා ගැනිමත් තමා මෙය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ. මෙලෙස දෝෂ සහගත කේත හදුනාගැනීමට 'fail safe!' යන සංකල්පය භාවිතකර තිබෙනවා.

මෙලෙස සංවර්ධනය සිදුවන අවස්ථාවේදීම අදාල දෝෂ හදුනා හැනීමට ඇති හැකියාව නිසා එම දෝෂ මගහරවා

ගැනීමට හැකියාවක් ලැබීම ඉතාමත් වැදගත්. මෙලෙස දෝෂ හදුනාගැනීමට නවතම 'fail fast!' සංකල්ප ගණනාවක්ම මෙහි යොදාගෙන තිබෙනවා.

මෙය උදාහරණයක් මගින් පැහැදිලිකර ගැනිමු. පහත කේත කොටස සලකන්න.

int no_of_pages = 200

int students_age = no_of_pages

සිද්ධාන්තානුකූලව මෙහි කිසිම වරදක් නොමැති වුවත් ඔබට හැගී යන ආකාරයටම students_age යන අගය 200 ක් විය නොහැකියි. නමුත් compiler කම්පයිලර් එකක් හට මෙය තේරුම ගැනීමට හැකියාවක් නැහැ. නමුත් මේ සදහා Obix යොදාගෙන ඉතා සරලව විසදුමක් ලබාදිය හැකියි. මේ සදහා Obix හි අවශ්‍යයය පරිදි දත්ත වර්ග ගොඩනැගීම සිදුකල හැකියි. උදාහරණයක් ලෙස ඉහත students_age, int ලෙස හදුන්වාදීමට වඩා එය වෙනත් දත්ත වර්ගයක් ලෙස නම් කලේ නම් මෙම ගැටලුව ඇතිවන්නේ නෑ. Obix ක්‍රමලේඛණ භාෂාව භාවිතයෙන් එය පහසුවෙන් ඉටු කරගන්න පුලුවන්.

මෙනිසා කිසිම අවස්ථාවක අදාල විචල්‍යයය සදහා අනවශ්‍යයය අගයයන් ලබදීමක් සිදුවන්නේ නෑ.

මීට අමතරව තවත් විශේෂතා ගණනාවක් Obi‍x සතුවනවා. මෙම ව්‍යාපෘතිය හා එක්වීමට කැමති සියලු දෙනා හට ඉහත සදහන් කල වෙබ් අඩවිය මගින් වැඩි දුර විස්තර ලබා ගත හැකියි.

By Hasitha Jayasooriya

FOSS User සගරාව මගින් Linux මෙහෙයුම් පද්ධතියට වැඩි අවධානයක් යොමු කළත්, වාණිජ මෙහෙයුම් පද්ධති භාවිත කරන නමුත් ඒ තුළ නිදහස් හා විවෘත කේත මෘදුකාංග භාවිතයට කැමැත්තක් දක්වන FOSS User පාථකයන් වෙනුවෙන් ද අවශ්‍යයය කරුණු ගෙන එනවා. එබැවින් Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධතිය භාවිතා කරන බහුතරයක් පාඨකයන් වෙනුවෙන් ඔවුන්ට පහසුවෙන් භාවිත කල හැකි සරල මෘදුකාංගයක් ලෙස පවතින Sumatra PDF කියවනය ගැන මෙවර කලාපය තුල අවධානය යොමු කරන්න බලාපොරොත්තු වනවා.

සාමාන්‍යයය භාවිතයේදී PDF කියවනයක් ලෙස භාවිත කරන Adobe Reader වැනි මෘදුකාංග භාවිතයේදී පරිගණකයෙහි සම්පත් විශාල ප්‍රමාණයක් අවශ්‍යයය කරන නමුත් මෙයට විකල්පයක් විදියට වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතියකදි පහසුවෙන් භාවිත කරන්න පුලුවන්, සරල, නිදහස් හා විවෘත කේත මෘදුකාංග PDF කියවනයක් ලෙස Sumatra PDF මෘදුකාංගය හදුන්වන්න පුලුවන්. සරල අතුරුමුහුණතක් පැවතීම මෙන්ම භාවිතයේ ඇති සරල බවට අමතරව පරිගණකයේ ස්ථාපනයකින් තොරව වැඩකිරීමේ හැකියාව ඇති (Portable) සංස්කරණයකින්ද සමන්විත බැවින් Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධතිය මතදී ඉතා පහසුවෙන් PDF ගොනු කියවීම සදහා මෙම මෘදුකාංගයේ සහය ලබා ගැනීමේ හැකියාව පවතිනවා.

නිදහස් හා විවෘත කේත මෘදුකාංගයක් ලෙස සංවර්ධනය වෙන මෙම මෘදුකාංගය මේ වන විට ලෝකයේ විවිධ භාෂා විශාල ප්‍රමාණයකට පරිවර්තනය වූ ප්‍රජා ව්‍යාපෘතියක් ලෙස වර්ධනය වී ඇති අතර ඒ හා බැදුනු විශාල ප්‍රජාවක්ද මෙම මෘදුකාංගයේ මෙතෙක් ආ ගමනට ඉවහල් වී තිබෙනවා. අනෙක් භාෂා මෙන්ම සිංහල පරිශීලකයන් සදහා ද තම මව්බසින්ම මෘදුකාංගයේ

අතුරුමුහුණත භාවිත කිරීමේ හැකියාව තිබීමද මෙහි ඇති විශේෂයක් ලෙස හදුන්වා දිය හැකි අතර, එහිදී සාමාන්‍යයය සංස්කරණය මෙන්ම Protable සංස්කරණයද සිංහල සදහා සහය දක්වන බැවින් තම පරිගණකයේ පමණක් නොව වෙනත් ඕනම සිංහල සහය ඇති Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධතිය ධාවනය වන පරිගණකයක් මත කිසිදු අවහිරයකින් තොරව PDF ගොනු කියවීම සදහා සිංහල අතුරු මුහුණත සහිත Sumatra PDF Reader මෘදුකාංගය භාවිත කිරීමට හැකිවනවා.

Sumatra PDF කියවනය http://blog.kowalczyk.info/software/sumatrapdf යන වෙබ් ලිපිනයෙන් නොමිලේම භාගත කරගත හැකි අතර, මෘදුකාංගයේ පෙරනිමියෙන්ම පැමිණෙන "English" අතුරුමුහුණත සිංහලට පරිවර්ථනය කර ගැනීම සදහා Settings තුළින් Change Language වෙතට ගොස් "සිංහල" තේරීම යන සරල පියවර අනුගමනය මගින් සිංහල අතුරුමුහුණත සක්‍රීය කරගත හැකිවන අතර එතුළින් සිංහල අතුරුමුහුණත සහිත Sumatra PDF කියවනය මගින් Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධතිය මතදී PDF ගොනු කියවීම සදහා භාවිත කිරීමේ හැකියාව ඔබට උදාවෙනු ඇත.

FOSS User සගරාව සෑම විටම නිදහස් මෘදුකාංග ක්ෂේත්‍රය හා සම්බන්ධ පුද්ගලයින් සමග සම්මුඛ සාකච්චා පවත්වා ඔවුන්ගේ අත්දැකීම් මෙන්ම වැදගත් අදහස් අප පාඨකයන් හට ලබදීමට සෑම විටම කටයුතු කරනවා. මෙවර කලාපය තුලින්, ලංකාව තුල ධර්මය පැතිරවීමේ වැඩකටයුතු වල නියැලී සිටින ගරුතර ස්වාමීන්වහන්සේ කෙනෙකු වන මෙත්තාවිහාරී ස්වාමීන්වහන්සේ අප සම්බන්ධ කරගත්තා.

90 දශකයේ සිට ධර්මය ආශ්‍රිත කටයුතු සදහා පරිගණක තාක්ෂණය එක්කිරීමට උන්වහන්සේ පුරෝගාමී වුනා. ගරුතර ස්වාමීන්වහන්ස, මුලින්ම ධර්ම කටයුතු සදහා පරිගණක තාක්ෂණය එකතු කලේ කෙසේද?

මුලින්ම අපිට අවශ්‍යයය වුනා ත්‍රිපිටකය අන්තර්ජාලයට එක්කරන්න. ඉතින් ඒ කාර්යය 1991 විතර ආරම්භකලා. ඒ වගේම සෑම හාමුදුරුවහන්සේ කෙනෙකුටම ඊමේල් ලිපිනයක් ලබාදෙන්න, මොකද එමගින් සන්නිවේදන කටයුතු පහසු වෙනවා වගේම උන්වහන්සේලා නව තාක්ෂණයට හුරුකිරීමට එමගින් අවස්තාවක් ලැබෙනවා.. මුල් කාලයේ මේ සදහා අවශ්‍යයය තාක්ෂණික අවශ්‍යයතා සපුරා ගැනීමට ගිය විට ගොඩාක් ගැටලු මතු වුනා. විශේෂයෙන්ම විවිධ මෘදුකාංග සදහා වැය කල යුතු මුදල් ප්‍රමාණය අති විශාලයි.. එය කිසිසේත්ම දරා ගත හැකිවුනේ නැහැ. මෙනිසා ඒ සදහා ඇති විවිධ විකල්ප පිලිබද විමසිලිමත් වීමට සිදු වුනා.

ඔබවහන්සේ පරිගනක තාක්ෂණය පිලිබද හදාරා තිබුනාද?

ඔව්, 1964 වර්ෂයේ මා ප්‍රොටෑන් ක්‍රමලේඛනය පිලිබද පාඨමාලාවක් හදාරා තිබුනා, මීට අමතර යම් යම් තාක්ෂණයන් පරිහරණය කොට තිබුනා. ඉතින් මේ පිලිබද පුලුල් නොවුනත් තරමක පැහැදිලි අවබෝධයක් මා හට තිබුනා.

ඔබවහන්සේ ලිනක්ස්/ නිදහස් ම්රුදුකාංග පිලිබද මිනිසුන් දැනුවත් කිරීමට සහාය වන්නේ ඇයි?

මේ ප්‍රශ්නයට පිලිතුරු දීමට පෙර මා පැහැදිලිකල යුතු දෙයක් තිබෙනවා. මා ලිනක්ස් හෝ නිදහස් මෘදුකාංග සදහා ප්‍රචාරනයක් ලබා දෙනවා හෝ ඒවා භාවිතා කිරීමක් ගැන මිනිසුන්ට පැවසීමක් සිදුකරන්නේ නැහැ. මාගේ අවධානය යොමුවන්නේ එක් දෙයක් සදහා පමණයි. එනම් නීතිමය නොවන ආකාරයට මෘදුකාංග භාවිතා කිරීම පිලිබද පමණයි.

බෞද්ධයන් වැඩි පිරිසක් වෙසන ශ්‍රී ලංකාව තුල නීතිමය නොවන ආකාරයට මෘදුකාංග භාවිතා කිරීම අවම විය යුතුයි. බෞද්ධයන් විසින් රැකිය යුතු පන්සිල්පද අනුව මෙවැනි දෙයක් කිරීමට කිසිම ඉඩක් නැහැ. ඉතින් මගේ අරමූණවන්නේ මෙම කාරණය පිලිබද ස්වාමීන්වහන්සේලා හා ගිහියන් දැනුවත් කිරීමයි. ඒ හැර මා ප්‍රචාරන සදහා කිසිම විටෙක දායකවන්නේ නැහැ.. එය භික්ෂුවකට අදාල වන දෙයක් නොවේ. නමුත් පන්සිල් පද නොකැඩීමට හා ඒ අනුව ජීවිතය ගත කිරීමට ඉගැන්වීම මගේ වගකීමක් හා යුතුකමක්.

ගරුතර සවාමීන්වහන්ස, ව්‍යාජ මෘදුකාංග භාවිතය නීතිමය අතින් බලවත් වැරැද්දක්, එය බෞද්ධාගම සමග සම්බන්ධවන්නේ කෙසේද?

බෞද්ධාගම විතරක් නෙමේ ඕනැම ආගමක උගන්වන ප්‍රධාන දෙයක් තමා හොරකම් කිරීම වැරදි දෙයක් කියන එක. ඒක කිසිම මනුෂ වර්ගයකට ගැලපෙන ක්‍රියාවක් නෙමේ. ඉතින් බෞද්ධාගමට අනුව මේ හොරකම නිසා පන්සිල් පද කැඩෙනවා. එනිසා බෞද්ධයන් හට කිසිමවිටෙක මෙම ව්‍යාජ මෘදුකාංග භාවිතා කරන්න හැකියාවක් නෑ. බැලූ බැල්මට මේකෙ තියෙන බරපතල කම නෙපෙනෙන්න පුලුවන් ඒත් පාපයක් විදිහට මෙය ඉතාම බරපතලයි. විශේෂයෙන්ම ස්වාමින්වහන්සේ කෙනෙකු ව්‍යාජ මෘදුකාංග භාවිතය ඉතාමත් වැරදි සහගතයි. බොහෝ වෙලාවට පැවිදි හා ගිහි මේ දෙපිරිසම මෙම කාරණය පිලිබද දැනුවත් නැහැ. ඇත්තටම එය වැරදි ක්‍රියාවක් බව ඔවුන් දන්නේ නැහැ. එනිසා මා ඔවුන් දැනුවත් කිරීම සිදුකරනවා. ඔවුන්ට යම් උපකාරයක් අවශ්‍යයය නම් මා ඒ සහාය ලබාදෙනවා, ඕනෑම අවස්ථාවක. එය සිදුකරන්නේ සහාය ලබාගතහැකි ස්ථාන වෙත ඔවුන් යොමු කරවීමෙන්. කවුරුන් හෝ කුමන මෘදුකාංගය භාවිතාකල යුතුද යන්න මට අදාල කාරනාවක් නොවේ. නමුත් කවුරුන් හෝ ව්‍යාජ මෘදුකාංග භාවිතා කරන්නේ නම් ඔවුන් දැනුවත් කොට ඔවුන්ට මෙම කාරණය වටහා දීම භික්ෂුවක් ලෙස මා අතින් ඉටුවිය යුතු වගකීමක් ලෙස මා දකිනවා.

දැන් සමහර වෙලාවට මිනිස්සු කියන දෙයක් තමා මේ මෘදුකාංග වල මිල දරන්න බෑ, ඉතින් ඒක නිසා අපි ව්‍යාජ පිටපත් භාවිතා කරනවා කියලා. ඒත් ඒක කිසිසේත්ම සාධාරණ තර්කයක් නෙමේ. දැන් අපි දුප්පත් , සල්ලි නෑ කියලා සාප්පුවකින් බඩු හොරකම් කරන්න

පුලුවන්ද? අන්න ඒ වගේමයි මෘදුකාංගත් හැසිරෙන්නේ. සල්ලි නැතිනම් භාවිතා නොකර ඉන්න, නැතිව ව්‍යාජ පිටපත් භාවිතා කරලා හොරකමක් කරන්න එපා. නමුත් භාවිතා කරන්න අවශ්‍යයයම නම් මිලදී අරගෙන නියම ආකාරයට භාවිතා කරන්න. එය මට අදාල දෙයක් නෙමේ. නමුත් සල්ලි අපහසුවක් තිබෙනවා නම් නොමිලයේ ලැබෙන නිදහස් මෘදුකාංග වෙත නැබුරු විමට පුලුවන්. හොරකම් කිරීම මේ කිසිවෙකට පිලිතුර නෙමේ..

තව විශේෂ දෙයක් සදහන් කරන්න අවශ්‍යයයයි. එනම් නිදහස් මෘදුකාංග පද්ධතියේ මූලික අරමුණ බෞද්ධාගමේ සමහර අරමුණුත් එක්ක බොහෝ වෙලාවට සමාන වෙනවා. උදාහරණයක් විදිහට බෙදාහදා ගැනීම, සහයෝගය දැක්වීම, අන්‍යයයන් වෙත සැලකීම ආදිය. අප අන්තවාදීන් විය යුතු නැහැ. මධ්‍යයයස්ථ විය යුතුයි.

ඔබවහන්සේ මුලින්ම ලිනක්ස් භාවිතය ආරම්භ කලේ නීතිමය ලෙස මෘදුකාංග භාවිතා කරන්න අවශ්‍යයය නිසා, ඉන්පසු කෙබදු අවධානයක්ද යොමු වුනේ?

ඔව් මුලින්ම ලිනක්ස් භාවිතා කරන්න පටන් ගත්පසු මම ලාංකික ලිනක්ස් භාවිතා කරන්නන්ගේ සමූහය සමග එක්වුනා. ඔවුන්ගේ ප්‍රදර්ශන කුටි හා පැවැත්වූ වැඩසටහන් වලට මම සම්බන්ධ වුනා, සහයෝගය ලබා දුන්නා.

ගරුතර ස්වාමීන්වහන්ස, ධර්මවාහිනී රූපවාහිනි නාලිකාවේ ආරම්භ පිලිබද මතකය අව්ධි කලොත්?

රූපවාහිනී නාලිකාව ඉතා මෑතකදී ආරම්භ කල දෙයක්. ඒ සදහා අඩිතාලම වැටුනේ ත්‍රිපිටකය පරිගණක ගත කිරීමෙන් පසුවයි. වෙබ් අඩ්වියේ විවිධ ලිපි ආදිය පලවුනා. නමුත් අපට තේරුණා මේ කාර්යය බහුලකමත් එක්ක අපේ රටේ මිනිස්සු වඩාත් කැමති කියවන එකට වඩා අහන්න දකින්න පුලුවන් මාධ්‍යයයකට කියලා. මොකද කියවන්න එකට වඩා මිනිස්සුන්ට ඒක ලෙහෙසි නිසා. එනිසායි මට රූපවාහිනී නාලිකාවක් ආරම්භ කරන අදහස පහලවුනේ. ඊට පස්සේ අපි කැමරාවක් හොයාගෙන වැඩ කටයුතු ආරම්භ කලා. ඒක ඉතාමත් අපහසු කාර්යයක් වුනා. මූලික වශයෙන් විශාල මූලික වියදමක් දරන්න අවශ්‍යයය වෙනවා. මුලින්ම ආරම්බ කලේ ධර්මවාහිනී නාලිකාවයි. එය අන්තර්ජාලය පදනම් කරගත් රූපවාහිනී නාලිකාවක්. ඉන්පසු තමා ඉගෙනීමට සම්භන්ධවන වැඩසටහන් ඇතුලත් කරමින් Learn TV නාලිකාව ආරම්භ කලේ. ඇත්තටම නාලිකාවක් කරගෙන යන එක ඉතා අපහසු කටයුත්තක් වුනා. අපි මුල ඉදලම නීතිමය ප්‍රශ්න නිසා භාවිතා කලේ නිදහස් මෘදුකාංග විතරයි. ඒ නිසා අපිට සුලු මුදලකින් මේ කාර්යය ආරම්භ කරන්න පුලුවන්

වුනා. සාමන්‍යයයෙන් එක වීඩියෝ කට්ටලක් සදහා අඩුම තරමින් රැපියල් මිලියන 2 ක් වත් මෘදුකාංග වලට වියදම් වෙනවා. මේ අදාල දෘඩාංග සදහා යන වියදමට අමතරවයි. ඉතින් අපි නිදහස් මෘදුකාංග භාවිතා කල නිසා අපිට මේ වියදම දරන්න සිදුවුනේ නෑ. කෙසේ වෙතත් අද කාලයේ වාගේ නෙමේ තාක්ෂණය එතරම්ම භාවිතයට ලෙහෙසි නැහැ. අද කාලයේ රූපවාහිනි නාලිකාවක් ආරම්හ කරන එක ඉතමත් ලෙහෙසි කාර්යයක්. නමුත් මීට අවුරුදු 8කට 9 කට කලින් මේ කර්යය එතරම්ම පහසු වුනේ නැහැ. විව්ධාකාර ගැටලු රාශියක් මතු වුනා.

ආරම්භයේ සිටම අද දක්වා මෙම නාලිකා 100% ක්ම නිදහස් මෘදුකාංග යොදාගෙන තමා කටයුතු සිදුකලේ. ඊට අමතරව අපි තොරතුරු තාක්ෂණය පිලිබද පාඩම් ඉගැන්වීමද නාලිකාව හරහා සිදු කරනවා. නිදහස් මෘදුකාංගම පමණක් නොවේ යම් යම් වණිජ මෘදුකාංග පවා ඉගැන්වීම අපි සිදු කරනවා. සමහර වාණිජ මෘදුකාංග ඉගැන්වීම සිදු කරන්නේ නැහැ මක්නිසාදයත් අපිට එම මෘදුකාංගය මිල දී ගැනීමට වත්කමක් නැති නිසා. බොහෝ නිදහස් මෘදුකාංග පිලිබදවත් අපි පාඩම් මාල කිහිපයක් පවත්වාගෙන යනවා. ඊට අමතර බලපත්‍ර නැති මෘදුකාංග බොහොමයක අඩුවක් නොදැනෙන්න අපි ඒ සදහා ඇති විකල්ප නිදහස් මෘදුකාංග පිලිබද පාඩම් මාලවන් කරගෙන යනවා. GIMP, Inkscape හා Belnder මෙවැනි මෘදුකාංග සදහා උදාහරණය ලෙස දක්වන්න පුලුවන්.

ගරුතර ස්වාමීන්වහන්ස, මේ කාලය වන විට Linux පිලිබද අවශ්‍යයය දැනුම ලබාගැනීමට හැකියාවක් තිබුනද?

මේ දවස් වල තරම්ම සහායක් හෝ ඉගෙනීමට අවශ්‍යයය සම්පත් තිබුනේ නැහැ. නමුත් නොතිබුනාම නොවේ. ඒ කාලේ මෘදුකාංග ස්තාපිත කිරීමට භාවිතා කලේ command line එකයි. ඉතින් සැලකිය යුතු වෙහෙසක් දරා මේ මෘදුකාංග ස්තාපිත කිරීම වගේම අදාල අවශ්‍යයය දැ ඉගෙනීමට සිදු වුනා. නමුත් අද වන විට සියලු දේ ඉතාමත් පහසු තත්වයටට පත්වී තිබෙනවා. මම හිතන විදිහට අනෙක් මෙහෙයුම් පද්ධති ස්තාපිත කරනවාට වඩා ලෙහෙසියෙන් දැන් Linux ස්තාපිත කරන්න පුලුවන්. ඉතින් කොහොම හරි අපි ඉගෙන ගෙන නිදහස් මෘදුකාංග යොදාගෙන මෙම කාර්යය කරගෙන ගියා. ඒ දිනවල විශේෂයෙන්ම මතක් කරන්න අවශ්‍යයයයි සුචේත විජේනායක මහතා මාහට ඉතා විශාල සහායක් ලබා දුන්නා Linux ආශ්‍රිතව ඇතිවන ගැටලු විසදා ගන්න.

මුල්කාලයේ විශාල අඩුවක් උනේ අන්තර්ජාල පහසුකම හරිහැටි නොතිබීමයි. වේගවත් සම්බන්ධතාවන් නොමැතිවීම නිසා විශාල ගොනු භාගත කිරිම තරමක් අසීරුව පැවතුනා. නමුත් අවසානයේ එම වෙබ් අඩ්වි සම්බන්ධ කරගනිමින් ඒවා කුඩා කුඩා ගොනු කොටස් ලෙස භාගත කරගැනීම තුලින් එම ගැටලුව විසදා ගැනීමට හැකි වුනා. පසුව සංයුක්ත තැටි මගින් එම ගොනු ගෙන්වා ගැනීම නිසාත් මෙම කාර්යයන් ලෙහෙසි වුනා. නමුත් අද කාලයත් එක්ක සසදලා බලන විට ඒ කාලයේ තිබු සහාය ඉතාම අවමයි. අද වන විට ඒ සදහා අති විශාල සහායක ලැබෙනවා.

මම මුලින්ම භාවිතා කලේ Slackware ඉන්පසු Redhat 5.2 භාවිතා කලා. Mandriva ත් කාලයක් භාවිතා කලා. දැන් නම් මෙහෙයුම් පද්ධති ගොඩක් භාවිතා කරනවා. අවශ්‍යයයතාවයට ගැලපෙන ආකාරයට තමා එම මෙහෙයුම් පද්ධති හසුරුවන්නේ.

මීලගට ඔබවහන්සේ The Linux Center පිලිබද හා එහි ආරම්භය පිලිබද මතකය අවධිකලොත්?

මුලින්ම අපි පටන් ගත්තේ ලිනක්ස් උගන්වන්න. නමක් තිබුනේ නැහැ. අපි ස්ථානය විදිහට භාවිතාකලේ සරණ පාරේ නාරද මධ්‍යයස්තානය. ප්‍රධාන වශයෙන් සිදුකලේ Linux පිලිබද ඉගැන්වීම් සිදුකිරීමයි. පසුව සහබාගී වන සිසුන් ප්‍රමාණය ඉහල යෑමත් සමග ඉඩකඩ ප්‍රශ්න මතු වුනා. මේ හේතුව නිසා අපිට වෙන ස්ථානයකට ගෙන යන්න සිදු වුනා. ඉන්පසු තමා The Linux Center නමින් නුගෝගොඩ මේ මධ්‍යයස්තානය ආරම්භ කලේ.

ගරු ස්වාමීන්වහන්ස, මේ වන විට එහි තත්වය පිලිබද පැහැදිලි කිරීමක් කලොත්?

මේ වන විට එහි ඉගැන්වීම් කටයුතු සිදුවන්නේ නැහැ. නමුත් මේ වන විට රාජ්‍යයය ආයතන සදහා අවශ්‍යයය සහාය ලබාදීමට අපි කටයුතු කොට ගෙන යනවා. මෙම සේවය සිදුවන්නේ කිසිදු අයකිරීමකින් තොරවයි. ප්‍රධාන වශයෙන් අධ්‍යාපන අමාත්‍යයංශය සදහා අප සේවය සපයනවා. ගුරුවරුන්ට, සේවක මහතුන්ට Linux ආශ්‍රිත දැනුම ලබා දීම, Linux ස්ථාපිත කිරීම, නඩත්තු කටයුතු සිදු කිරීම හා ඒ සදහා අවශ්‍යයය සහාය ලබාදීම ආදී සියලුම සේවා නොමිලයේ සපයනවා.

Linux ප්‍රචාරයකට වඩා මෙහිදී අවශ්‍යයය දැනුම ලබා දීම කෙරෙහි තමා අපගේ අවධානය යොමුවෙන්නේ. මා විශ්වාසකරන අන්දමට මේ වන විට Linux පිලිබද

උනන්දුවක්, ආසාවක් හා පුලුල් අවබෝධයක් ලංකාව තුල ඇති වී තිබෙනවා. මගේ ඉලක්කය වන්නේ පාසැල් සිසුන්.

ගරු ස්වාමීන්වහන්ස Linux අද ලංකාව තුල කෙතරම් සක්‍රීයද?

තවමත් ලංකාව තුල Linux පැතිර ඇති ප්‍රමාණයේ අඩුවක් තිබෙනවා. Linux කියන්නේ මෙහෙයුම් පදධතියක් කියන්න ගොඩාක් අය දන්නවා, ඒක හොද ප්‍රවණතාවයක් ඉස්සර කාලයත් එක්ක බලද්දි. නමුත් Linux පිලිබද හරියට දන්න තාක්ෂනික දැනුම වැඩි පිරිසක් අවශ්‍යයයි. ඔවුන් කොලඹ විතරක් නෙමේ මුලු ලංකාව පුරාවටම විසිරෙන සේ ශක්තිමත් විය යුතුයි.

ගරුතර ස්වාමීන්වහන්ස, Linux/ නිදහස් මෘදුකාංග පිලිබද දැනුම ලබාදීම පිලිබද ඇති සැලැස්මක් කෙබදුද?

ඔව්, මගේ අරමූණ මුල්කාලයේ සිටම පාසල් දරුවන් හට අවශ්‍යයය දැනුම ලබා දීම. ඒ සදහා මේවන විටත් වැඩකොටසක් සිදුකොට තිබෙනවා. මා විශ්වාශ කරන පරිදි යම් අයෙකු යම් දෙයකට හැඩගැස්ස්වීමට සුදුසු පාසැල් කාලයේදී. ඉතින් ඒක නිසා අපිට පුලුවන් පාසැල් ලමුන්හට අවශ්‍යයය කරන දැනුම ලබා දෙන්න. හැබැයි මෙතනදි එක ප්‍රශ්නයක් මතුවෙනවා. ඒ තමා උගන්වන්න ඕනේ මොකක්ද කියන එක. මා දකින ලොකුම අඩුපාඩුව තමා හුගාක් වෙලාවට එක මෙහෙයුම් පද්ධතියක්, වාණිජ හෝ වේවා Linux හෝ වේවා දරුවන් ඒ සදහා යොමු කිරීම වැරදියි. සිදුවිය යුත්තේ එක් නිශ්පාදනයක් ඉලක්ක කොට නොගෙන පොදුවේ අදාල සංකල්ප ලබාදීමයි. උදාහරණයක් ලෙස එක් සමාගමක් විසින් නිශ්පාදිත මහෙයුම් පද්ධතියක් භාවිතා කරන ආකාරයට වඩා පොදුවේ මෙහෙයුම් පද්ධති පිලිබද උගන්වා දරුවාට නිදහස ලබාදෙන්න ඕනේ තමන්ට ගැලපෙන මෙහෙයුම් පද්ධතියක් තෝරා ගන්න. ඔහු වාණිජ නිෂ්පාදනයක් කෙරෙහි යොමුවන්නේ නම් එය මිලදීගන්නා ආකාරය හා නීතිමය පැතිකඩ පිලිබදත් විශාල අවබෝධයක් ලබාදීම වැදගත්. එක් දෙයක් කෙරෙහි පමණක් සීමා කිරීම කිසිවිටෙක නොකල යුත්තක්. මධ්‍යයස්ත විය යුතුයි.

මෙය සෑම ඉගැන්වීමේ ආයතනයකටම පොදු දෙයක් විදිහට මා දකිනවා. විශේෂ ලෙසම යම් විෂයක් වෙත සීමා වී නැති ආයතන සෑම විටම සියලු තාක්ෂණයන් සදහා විවෘත විය යුතුයි. එක් නිශ්පාදයකට කොටු වීම ඉතාමත් අනතුරුදායක දෙයක්.

තවත් විශාල ප්‍රශ්නයක් වන්නේ අපට අවශ්‍යයය තරම් සම්පත් නැතිවීම. උදාහරණයක් විදිහට ලංකාව පොඩි රටක්, ඉතින් අපරට තුල තොරතුරු තාක්ශණ විශාල ව්‍යාපාර ආරම්භ කිරීම තරමක් අපහසුයි. මක්නිසාදයත් ඒ සදහා අවශ්‍යයය කරන මානව සම්පත් සොයා ගැනීමේදි ගැටලු රාශියක් මතුවෙන්න පුලුවන්. අපේ අසල්වැසි රට වන ඉන්දියාව මානව සම්පත් අතින් ගොඩාක් පොහොසත්. ඉන්දියාව ඉතා විශාල රටක්, ඉතා විශාල ජනගහනයක් සිටින. මට උදාහරණයක් විදිහට ගන්න පුලුවන් ඩෙන්මාර්කය. ඩෙන්මාර්ය ලංකාවටත් වඩා කුඩා රටක්. එහි විශාල ව්‍යාපාර නැහැ. නමුත් එක් දෙයක් සදහා විශේෂ වූ ව්‍යාපාර තිබෙනවා. කුඩා විෂය පථයක් ගත්තොත් ඔවුන්ගේ දැනුම ඉතා හොදින් භාවිතා කරමින් එම ක්ෂේත්‍රයේ ඉහල ස්ථනයක් හිමිකරගන්නවා. එනිසා ලංකාවත් එලෙස එක් එක් ක්ෂේත්‍ර මත රදමින් ඒ ක්ෂේත්‍රය තුල හොද දැනුමක් ගොඩ නගා ගත යුතුයි.

ලංකාව තුල ආරම්භ කරන ව්‍යාපාර මෙම අදහස හිතේ තියාගෙන ඒවා ආරම්භ කරනවා නම් ඔවුන්ට සෑහෙන දුරක් යාහැකි වෙනවා. විශාලත්යවය ගැන නෙමේ ඔවුන් සිත යොමුකර යුත්තේ. විශාල ශ්‍රම බලකායක් සහිතව ව්‍යාපාර ඇතිකිරීමට ලංකාව සිදුසු ස්ථානයක් නොවේ. ඒ සදහා අවශ්‍යයය මානව සම්පත ඉන්දියාව තුල සොයාගතහැකියි. මා කතා කරන්නෙ තොරතුරු තාක්ශන ක්ෂේත්‍රය සම්බන්ධවයි.

උදාහරණයක් විදිහට C ක්‍රමලේඛන හැකියාව ඇති සංවර්ධකයන් 10 දෙනෙකු යම් ව්‍යපාරයකට සොයා ගැනීම පහසුයි ලංකාව තුල නමුත් සංවර්ධකයන් 200 දෙනෙකු සොයා ගැනීම අපහසුයි. එනිසා විශාල ව්‍යපාර වලට වඩා විශේෂවූ ව්‍යාපාර අරම්භය අප රටට ගොඩාක් ගැලපෙනවා.

FOSS User සගරාව හට මෙම අවස්ථාව ලබදීම සම්බන්ධයෙන් ඔබවහන්සේ හට අපගේ ස්තූතිය පලකරනවා.

සාකච්චා කිරීම හා සැකසුම : බුද්ධික කුරේරා

මීට කලකට පෙර ඔබ දුටු, නිර්මාණය කල විවිධ වර්ගයේ සරල ආලෝක රටා පද්ධති මකතද? බොහෝ අවස්ථාවලදී ඒ සදහා භාවිතා වූයේ රටා වර්ග එකක් පමණි. ඒද වේගය පාලනය කිරීමට වෙනම පරිපථ කොටසක්, රටාව ධාවනය කිරීමට වෙනම පරිපථ කොටසක් ආදී ලෙස කොටස් කීපයකටය. රටා කිහිපයක් සහිතව ආලෝක රටාවක් නිර්මාණය කිරීමට අවැසි වූ විට ඒ සඳහා සැලසුම සකස් කිරීමට, නිර්මාණය කිරීමට කොතරම් වෙහෙසක් ඔබට විඳීමට සිදුවූයේද? එහෙත් අද වන විට සරල ආලෝක රටාවක සිට රොබෝ යන්ත්‍රයක් නිර්මාණය කිරීම වැනි විශාල පරාසයක ක්‍රියාවන් අවශ්‍ය පරිදි ක්‍රමලේඛනය කරගැනීම මගින් පහසුවෙන් කරගැනීමට අවස්ථාව මයික්‍රො කන්ට්‍රෝලර් තාක්ෂණය මගින් ඔබට ලබා දී ඇත. මෙම ලිපියෙන් බලාපොරොත්තු වනුයේ වෙලඳපොල තුල පහසුවෙන් ලබාගත හැකි Microchip ආයතනය මගින් නිපදවන PIC වර්ගයේ මයික්‍රො කන්ට්‍රෝලර් සදහා අවශ්‍යයය ක්‍රමලේඛනය සිදු කර ගැනීමට Linux මතදී භාවිතා කල හැකි නිදහස් මෘදුකාංග පිලිබද ඔබ දැනුවත් කිරීමයි.

Compiler මෘදුකාංග

Assembly භාෂාවෙන් මයික්‍රෝ කන්ට්‍රෝලර් ක්‍රමලේඛනය කිරීම සඳහා gputils(GNU PIC Utilities) මෘදුකාංග පැකේජය මගින් ලබාදෙන GPASM assembler භාවිතා කල හැක. එමෙන්ම උසස් මට්ටමේ ක්‍රමලේඛන භාෂාවක් භාවිතා කිරීමට ඇවැසිනම් ඒ සඳහා sdcc(Small device C compiler), PICC ආදී ලෙස තෝරාගැනීම් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇත.

IDE මෘදුකාංග

Microchip ආයතනය මගින් ලබාදෙන MPLAB IDE මෘදුකාංගය ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති සඳහා සහයෝගය නොදැක්වීම ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති භාවිතා කරන බොහෝ දෙනා අපහසුතාවයට පත් කල කරුණත් වී තිබේ.(මෑතකදී හඳුන්වා දුන් MPLAB X මෘදුකාංගය ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති සදහා සහයෝගය දක්වන නමුත්

තවමත් නිකුත්කර ඇත්තේ එහි beta සංස්කරණය පමණි). නමුත් ඒ වෙනුවට භාවිතා කල හැකි, පහසුකම් අතිනුත් ඉහල නිදහස් හා විවෘත කේත IDE මෘදුකාංග ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති සදහා නිර්මාණය වී තිබේ.

Piklab යනු ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති සඳහාම නිර්මාණය වූ MPLAB IDE ටත් වඩා පහසුකම් ලබාදෙන IDE මෘදුකාංගයකි. Syntax coloring, project management, compiling ආදියේ සිට මයික්‍රො කන්ට්‍රෝලරය programmer උපකරණයක් මගින් burn කිරීම දක්වා පහසුකම් Piklab ලබා දී ඇත. Piklab programmer උපකරණ වර්ග රාශියක් සඳහා සහයෝගය අමතර මෘදුකාංග රහිතවම දක්වන අතර විශේෂයෙන් JDM programmer සඳහාද සහයෝගය දක්වයි.

Simulator මෘදුකාංග

ඔබ නිර්මාණය කල ක්‍රමලේඛනය සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක වේ දැයි simulate කර බැලීම සඳහා gpsim මෘදුකාංගය භාවිතා කල හැක.

ඉතින් ඔබට PIC මයික්‍රෝ කන්ට්‍රෝලර් ක්‍රමලේඛන කරගැනීමට ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති යොදා ගත නොහැකි බව මුලාවක් බවට ඔබ දැනගත්තා නේද? මෙයින් හැඟීයන්නෙ නිදහස් හා විවෘත කේත මෘදුකාංග ඔබේ වැඩකටයුතු පහසු කරගැනීමට මනරම් සහයෝගයක් ලබාදෙන බව නේද? එය සෑම විෂය ක්ෂේත්‍රයක්ම ආවරණය කරමින් විහිද පැතිර ඇති බව මෙයින් කදිමට පෙන්වා දෙනවා.